Σύνοδος Κορυφής για την Πυρηνική Ασφάλεια: Στοχος η αντιμετώπιση της «πυρηνικής τρομοκρατίας»
May 12th, 2010 | By ΚΕΡΕΝΕ | Category: ΑΜΥΝΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣύνοδος Κορυφής για την Πυρηνική ασφάλεια πραγματοποιήθηκε στην Ουάσιγκτον στις 12 και 13 Απριλίου με σκοπό να αντιμετωπιστεί η απειλή της «πυρηνικής τρομοκρατίας». Στη Σύνοδο, η οποία αποτελεί την ευρύτερη διάσκεψη που έχει συγκληθεί στις ΗΠΑ από το 1945, συμμετείχαν 47 αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων. Ηχηρή απουσία της Συνόδου ήταν αυτή του προέδρου του Ισραήλ Benjamin Netanyahu, ο οποίος, σύμφωνα με τον ισραηλινό τύπο, δεν παρέστη στη Σύνοδο φοβούμενος ότι η Αίγυπτος και η Τουρκία που συμμετείχαν, θα έθιγαν το θέμα του πυρηνικού οπλοστασίου του Ισραήλ.
Η συγκεκριμένη Σύνοδος εντάσσεται σε μια σειρά από πρωτοβουλίες που έχει λάβει το τελευταίο χρονικό διάστημα ο αμερικανός πρόεδρος, Barack Obama, προς την κατεύθυνση αποπυρηνικοποίησης του πλανήτη. Στις 7 Απριλίου, ο Obama εξήγγειλε το νέο πυρηνικό δόγμα των ΗΠΑ το οποίο θέτει αυστηρές προϋποθέσεις για τις συνθήκες υπό τις οποίες δύναται η χώρα να χρησιμοποίει πυρηνικά, ενώ μια ημέρα μετά υπέγραψε με τον Ρώσο ομόλογο του, Dmitry Medvedev, στην Πράγα τη νέα συνθήκη START για τη μείωση του πυρηνικού οπλοστασίου των δύο χωρών.
Την ατζέντα της διήμερης Συνόδου μονοπώλησε το θέμα της αναβάθμισης των μέτρων ασφαλείας στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις και στους πυρηνικούς σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος, καθώς και στις εγκαταστάσεις αποθήκευσης σχάσιμου και μη ραδιενεργού υλικού, αναβάθμιση την οποία οι 47 ηγέτες δεσμεύτηκαν να υλοποιήσουν στα επόμενα τέσσερα χρόνια. Επιπρόσθετα, υποσχέθηκαν να εντείνουν τις προσπάθειες τους ώστε να περιορίσουν τη διακίνηση πυρηνικών όπλων και να εμποδίσουν μη κρατικούς παράγοντες(όπως η Al Qaeda) να έχουν πρόσβαση στις πληροφορίες και στην τεχνολογία που απαιτείται για τη χρήση πυρηνικών υλικών. Ακόμα, σε κοινή ανακοίνωση τους, οι συμμετέχοντες εξήραν το έργο της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας(ΙΑΕΑ), επισημαίνοντας παράλληλα τον ζωτικό της ρόλο. Μάλιστα, δεσμεύτηκαν να της παράσχουν τους απαραίτητους πόρους και εξειδίκευση για τη συνέχιση της αποστολή της.
Κατά την διάρκεια των εργασιών της Συνόδου, το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν συζητήθηκε έντονα. Ο Barack Obama κατά τη λήξη της Συνόδου, δήλωσε ότι η άσκηση πιέσεων στο Ιράν με την απειλή σκληρών κυρώσεων την κατάλληλη στιγμή θα έχει αποτέλεσμα, ενώ ο Γάλλος πρόεδρος, Nicolas Sarkozy, εξέφρασε την πεποίθηση ότι η συμφωνία για την επιβολή νέων κυρώσεων στη Τεχεράνη θα υπογραφεί στο τέλος του μήνα. Από τη μεριά του, ο Dmitry Medvedev επεσήμανε πως η επιβολή κυρώσεων στο Ιράν δεν θα πρέπει σε καμία περίπτωση να πλήξει τον ιρανικό λαό. Μάλιστα, πιο διαλλακτική φάνηκε να είναι και η Κίνα, η οποία μέχρι σήμερα αντιδρούσε σθεναρά στην επιβολή νέου γύρου κυρώσεων, με την εκπρόσωπο του κινεζικού υπουργείου εξωτερικών να δηλώνει ότι το Πεκίνο τάσσεται υπέρ μιας διττής στρατηγικής στο θέμα του Ιράν, αναφερόμενη αφενός στη συνέχιση του διαλόγου με την Τεχεράνη ώστε να εγκαταλείψει το πυρηνικό της πρόγραμμα και αφετέρου στην επιβολή κυρώσεων. Όπως ήταν αναμενόμενο, η Σύνοδος Κορυφής προκάλεσε την οργή του Ιρανού πρόεδρου, Mahmoud Ahmadinejad, ο οποίος την καταδίκασε, χαρακτηρίζοντας την παράλληλα «ταπεινωτική για την ανθρωπότητα». Σε επιστολή του στον ΟΗΕ, κατηγόρησε τις ΗΠΑ για «πυρηνικό εκβιασμό» και «κρατική τρομοκρατία». Ακόμα, κατά την πρώτη ημέρα της Συνόδου ανακοίνωσε πως το Ιράν θα φιλοξενήσει δική του Σύνοδο για τον πυρηνικό αφοπλισμό και τη μη διάδοση των πυρηνικών όπλων στις 17 και 18 Απριλίου, με προσκεκλημένους 15 υπουργούς εξωτερικών από «ελεύθερα σκεπτόμενες χώρες».
Στο περιθώριο της Συνόδου, κάποια κράτη επιβεβαίωσαν την πρόθεση τους για μείωση ή ακόμα και εξάλειψη των πυρηνικών υλικών που διαθέτουν, ώστε αυτά να μην βρεθούν στα χέρια των τρομοκρατών. Η Ρωσία ανακοίνωσε πως προτίθεται να δαπανήσει 2,5 δις δολάρια για να αποσύρει 34 μετρικούς τόνους εμπλουτισμένου πλουτωνίου, ενώ η Ουκρανία, το Μεξικό και ο Καναδάς αποφάσισαν να προχωρήσουν στην εξάλειψη αποθεμάτων σε υψηλά εμπλουτισμένο ουράνιο.
Τέλος, σημειώνεται ότι κατά τη διάρκεια της Συνόδου, αποφασίστηκε ότι η επόμενη συνάντηση κορυφής για την πυρηνική ασφάλεια θα πραγματοποιηθεί το 2012 στη Σεούλ της Νότιας Κορέας.
Εκτίμηση Είναι σαφές ότι στη Σύνοδο Κορυφής για την πυρηνική ασφάλεια οι συμμετέχουσες χώρες έκαναν φανερή τη βούληση τους να κινηθούν προς την κατεύθυνση μιας μακροπρόθεσμης αποπυρηνικοποίησης του πλανήτη. Απτά δείγματα που καταδεικνύουν την πρόθεση τους αυτή αποτελούν οι αποφάσεις αρκετών κρατών (όπως η Ρωσία και η Ουκρανία) να καταστρέψουν μέρος των πυρηνικών υλικών που έχουν στην κατοχή τους. Ασφαλώς, κεντρικός στόχος της Συνόδου ήταν να ασκηθεί ακόμα μεγαλύτερη πίεση στο Ιράν( και δευτερευόντως στη Βόρεια Κορέα ) ώστε να κάμψει τις πυρηνικές του φιλοδοξίες, ωστόσο, το συγκεκριμένο ζήτημα έμεινε περισσότερο σε επίπεδο δηλώσεων αφού δεν υπογράφθηκε κάποια συμφωνία για την επιβολή νέου γύρου κυρώσεων (τέταρτου κατά σειρά) στην Τεχεράνη ούτε λήφθηκαν ουσιαστικές αποφάσεις που να οδηγούν προς την κατεύθυνση αυτή. Σημαντικό ρόλο σε αυτό διαδραμάτισε η θέση της Κίνας, η οποία αν και άμβλυνε σε ένα βαθμό τις αντιρρήσεις της, δεν φαίνεται ακόμα να έχει συναινέσει πλήρως στην επιβολή εξουθενωτικών κυρώσεων εις βάρος του Ιράν.