Μπορεί το «Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ» που διοργανώθηκε και φέτος, 27 με 31 Ιανουαρίου, στο Νταβός της Ελβετίας να μην προσέφερε λύσεις στα δεκάδες θέματα που τέθηκαν επί τάπητος στο πενταήμερο διάστημα των συζητήσεων, απέδωσε, όμως, την εικόνα κίνησης των παγκόσμιων αγορών. Και ενώ πέρυσι, την ίδια εποχή, τα «golden boys» των τραπεζών και των επιχειρήσεων δεν τόλμησαν καν να πλησιάσουν στα ελβετικά όρη, αφήνοντας τους πρωθυπουργούς της Κίνας και της Ρωσίας να αμφισβητούν δυναμικά το οικονομικό μοντέλο της Δύσης και να αμφιβάλουν για τις εποπτικές αρχές του, φέτος αντέδρασαν άμεσα στην έκκληση του Γάλλου προέδρου, Nicolas Sarkozy, για «ριζική αναδιάρθρωση του καπιταλιστικού συστήματος πάνω σε ηθικές βάσεις, ακόμη και στο ελεύθερο εμπόριο», δηλώνοντας ευθαρσώς πως «η ύπαρξη τραπεζών πρόθυμων να αναλάβουν ρίσκα, ιδιαιτέρως διασυνοριακής φύσης, είναι ουσιώδης για την οικονομία».

Στόχος της δυναμικής αυτής αντεπίθεσης ήταν, εν πολλοίς, το σχέδιο του Αμερικανού προέδρου, Barack Obama, να περιορίσει τον «επεκτατισμό» των τραπεζών και να θέσει εκ νέου διαχωριστικές γραμμές ανάμεσα στις τράπεζες και τις επενδυτικές εταιρίες. Το ίδιο ισχύει και για τις εξαγγελίες της βρετανικής κυβέρνησης σχετικά με την επιβολή ορίων στα μπόνους και τις αποδοχές των τραπεζικών στελεχών. Στο ίδιο κλίμα, κινήθηκαν και οι σχετικές εκκλήσεις του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Jean-Claude Trichet, ο οποίος κάλεσε τις τράπεζες να περικόψουν μερίσματα και μπόνους και να αρχίσουν να διοχετεύουν δάνεια στην πραγματική οικονομία, καθώς και οι προειδοποιήσεις του για την αστάθεια της ανάκαμψης.

Επιπλέον, σύμφωνα με γαλλικές πηγές, πολλές συναντήσεις έγιναν «κεκλεισμένων των θυρών» ανάμεσα σε αξιωματούχους της Κίνας, της Βρετανίας, των ΗΠΑ, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και άλλων μεγάλων οικονομικών φορέων και θεσμών (μεταξύ αυτών και του προέδρου της ΕΚΤ, Jean-Claude Trichet, και του γενικού διευθυντή του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, Dominique Strauss-Kahn) με τραπεζίτες της Deutsche Bank, της JP Morgan, της HSBC, της Chase και της Bank of America, με σκοπό «την ανταλλαγή απόψεων», χωρίς φυσικά να προκύψουν συγκεκριμένες αποφάσεις. Τέλος, ο γενικός διευθυντής ΔΝΤ, Dominique Strauss-Kahn, προειδοποίησε ότι η ανάταξη των δημόσιων οικονομικών θα είναι ένα από τα κυριότερα προβλήματα της διεθνούς οικονομίας κατά τα επόμενα χρόνια, ενώ επεσήμανε πως το στοίχημα για τις κυβερνήσεις θα είναι «να επιλέξουν τον σωστό χρόνο και τον σωστό ρυθμό για να ακυρώσουν τα έκτακτα μέτρα στήριξης της οικονομίας που έλαβαν κατά το απόγειο της οικονομικής κρίσης».

Η έντονη αντιπαράθεση του τραπεζικού κλάδου με τον πολιτικό είχε σαν αποτέλεσμα να περάσει σε δεύτερο πλάνο η πρωτοβουλία του προέδρου της Νότιας Κορέας, Lee Myung-bak, να θίξει το θέμα του προστατευτισμού που ανέκυψε έπειτα από την οικονομική κρίση. Η σχετική αναφορά του Νοτιοκορεάτη προέδρου έγινε για τις χώρες εκείνες που έσπευσαν να επιβάλλουν δασμούς σε ξένα προϊόντα, σε μια προσπάθεια «περιχαράκωσης» των εγχώριων αγορών τους από τις φτηνές εισαγωγές. Τόνισε, μάλιστα, ο ίδιος πως θα θέσει ως προτεραιότητα τη σύναψη συμφωνίας για την απελευθέρωση του διεθνούς εμπορίου με στόχο την ολοκλήρωση του γύρου της Ντόχα, στη σύνοδο του G20 που θα φιλοξενήσει ο ίδιος τον Νοέμβριο στη Σεούλ. Στη γραμμή εξομάλυνσης των αρνητικών εντυπώσεων που δημιουργεί η παγκοσμιοποίηση του εμπορίου, κινήθηκε και η κινεζική αντιπροσωπεία, με τον αντιπρόεδρο της κινεζικής κυβέρνησης και ανερχόμενο «αστέρι» του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κίνας, Li Keqiang, να δεσμεύεται πως το Πεκίνο θα ανταποκριθεί στο πάγιο αίτημα των ΗΠΑ για τόνωση της εγχώριας καταναλωτικής ζήτησης, ώστε να μην υιοθετείται από το Πεκίνο τόσο επιθετική πολιτική στις εξαγωγές.

Φυσικά, δεν έλειψαν από τη σύνοδο οι «αναγκαίες», πλέον, συζητήσεις για τις κλιματικές αλλαγές. Η σχετική μνεία έγινε από τον πρόεδρο του Μεξικού, Felipe Calderón, ο οποίος τόνισε την ανάγκη χρηματοδότησης των πρωτοβουλιών για την υλοποίηση των μέτρων κατά των κλιματικών αλλαγών και τη φιλοδοξία του για την υπογραφή μιας δεσμευτικής συνθήκης για το κλίμα στο Κανκούν του Μεξικού κατά τον επόμενο Νοέμβριο, όπου ο ίδιος θα φιλοξενήσει τη σύνοδο για το κλίμα. Επίσης, διάφορες προσωπικότητες προερχόμενες από διάφορους κυβερνητικούς και διεθνείς πολιτικούς θεσμούς επιχείρησαν να εμπλέξουν και να δεσμεύσουν τον ιδιωτικό τομέα και τις επιχειρήσεις, όχι μόνο σε προγράμματα περιορισμού της εκπομπής καυσαερίων, αλλά και σε οικονομικές επενδύσεις. Υπογραμμίζεται, επίσης, ότι την τελευταία μέρα των συνομιλιών ο επικεφαλής του ΔΝΤ ανακοίνωσε πως το Ταμείο προτίθεται να δημιουργήσει ένα «πράσινο» ταμείο 100 δισ. δολαρίων, που θα παρέχει βοήθεια στις χώρες προκειμένου να αντιμετωπίζουν την κλιματική αλλαγή.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί η δέσμευση του Bill Gates πως θα διαθέσει 10 δισ. δολάρια με σκοπό την προώθηση προγραμμάτων εμβολιασμών για τα παιδιά των φτωχότερων χωρών του κόσμου, καθώς και η παρέμβαση του πρώην προέδρου των ΗΠΑ, Bill Clinton, ο οποίος κάλεσε από το βήμα του Νταβός τους επικεφαλής των οικονομικών κολοσσών να συνεισφέρουν στην ανοικοδόμηση της Αϊτής. Τόνισε, μάλιστα, σχετικά πως ο δυτικός κόσμος έχει «την καλύτερη ευκαιρία που είχε ποτέ να αποτελέσει τμήμα αυτής της ανοικοδόμησης».

ΕΚΤΙΜΗΣΗ
Με το σύνθημα «επανεξέταση, επανασχεδιασμός, επαναδόμηση» ξεκίνησε η καθιερωμένη συνάντηση του «Παγκόσμιου οικονομικού Φόρουμ» που γιορτάζει φέτος τα 40 του χρόνια, μετρώντας, όμως, σημαντικές αποχές και όχι παρουσίες, όπως τις προηγούμενες χρονιές. «Έλαμψαν», δια της απουσίας τους, πρωθυπουργοί και πρόεδροι χωρών, όπως της Κίνας, των ΗΠΑ, της Ρωσίας, ενώ το χειμερινό θέρετρο κατακλύσθηκε από στελέχη των τραπεζικών και επιχειρησιακών κύκλων που προώθησαν ανενόχλητοι τις συνεργασίες τους. Χαρακτηριστική ήταν η έντονη αντεπίθεση των τραπεζικών προς τους πολιτικούς ηγέτες, επιβεβαιώνοντας έτσι τις απαισιόδοξες προβλέψεις του Αμερικανού οικονομολόγου Nuriel Rubini, που -όπως και άλλοι συνάδελφοί του- είχε εκφράσει φόβους πως ο τραπεζικός κλάδος θα επιστρέψει στην «πεπατημένη», επαναλαμβάνοντας τα ίδια λάθη.